Ευχαριστώ πολύ για τη μεγάλη τιμή που μου κάνατε να είμαι σήμερα μαζί σας, από αυτή εδώ τη θέση του ομιλητή, μαζί με πολύ σημαντικούς πνευματικούς ανθρώπους και καλούς συναδέλφους. Έχω και εγώ πολύ όμορφες αναμνήσεις από εκείνα τα χρόνια, αλλά και δύσκολες…
Σήμερα θα μιλήσω και σα δάσκαλος αλλά και σαν μαθητής …
Ξεκινάω με λίγες εικόνες για να περάσω γρήγορα και στις ιστορίες μου!!!
Μια ζωγραφιά που μου άφησαν οι μαθητές στο δημοτικό σχολείο της Στιμάγκας την τελευταία μέρα πριν φύγω για να πάω ως Δ/ντης στο Δημοτικό Σχολείο Βραχατίου είναι για μένα πολύ σημαντική…
Όπως και μια άλλη κάρτα μαθητή που έλεγε… ευχαριστώ για το όμορφο σχολείο που μου χαρίσατε …. Η κάρτα αυτή με άγγιξε πάρα πολύ γιατί αυτός ήταν πάντα ο στόχος μου… Δεν έγινα δάσκαλος επειδή ήμουν δασκαλοπαίδι, έγινα δάσκαλος γιατί διάβασα το Σαμερχιλ την Θεωρία και πράξης της Αντιαυταρχικής Εκπαίδευσης, τη βιογραφία του Νηλ στην εφηβεία μου. Μου τα δάνεισαν φοιτητές παιδαγωγικής Ακαδημίας…και τότε είπα αξίζει να γίνεις δάσκαλος για να είναι πιο ευτυχισμένοι οι μαθητές σου από ότι ήσουν εσύ σαν μαθητής.
Όπως είδατε στις φωτογραφίες κάναμε εμείς στο Βραχάτι αφιέρωμα στην ιστορία του σχολείου μας το 2010 και από αυτήν την εκδήλωση έμεινε μία τεράστια έκθεση φωτογραφίας από τη δεκαετία του 1920 έως το 2021 και κοσμεί τον διάδρομο όλου του παλιού κτιρίου του σχολείου …
Εκτός απ όλους τους συναδέλφους βοήθησαν και αρκετοί γονείς από το σύλλογο γονέων κάποιοι ήταν φίλοι μου και συμμαθητές μου τα χρόνια δεκαετίας του 70 αλλά και πιο πριν στα δεκαετία του 60…σοκ αποτέλεσαν για μένα, τα λόγια ενός παλιού παθητική του σχολείου που μου είπε: πρόσεξε μη τους καθαγιάσεις …. Οι πιο πολλοί ήσαν άνθρωποι με προβλήματα ψυχολογικά και ξεσπούσαν επάνω μας…
Άκουσα με προσοχή και χάρηκα της όμορφες ιστορίες των προηγούμενων ομιλητών, δεν θέλω να παρεξηγηθώ και να μιλήσω αρνητικά για κανέναν άλλωστε μιλώντας με τη δεύτερη ιδιότητα του κοινωνιολόγου ήταν τέτοιος ο κοινωνικός μετασχηματισμός της πατρίδας μας μετά τον πόλεμο και τον εμφύλιο που οι άνθρωποι, οι θεσμοί και η εκπαίδευση άλλαξαν όπως και ολόκληρη η ελληνική κοινωνία και εξελίχθηκαν ταχύτατα.
Οι δάσκαλοι όπως και ολόκληρη η μετεμφυλιακή κοινωνία χωρίς οπλοστάσιο ποινών και αμοιβών, παρέκλιναν συχνά πυκνά από τις ισχύουσες παιδαγωγικές αντιλήψεις, εφάρμοσαν την εύκολη λύση ενθυμούμενοι τι είχαν πάθει και αυτοί από τους δασκάλους τους… και έφτασαν σε ξεσπάσματα βίας που έχουν μείνει ως πικρές αναμνήσεις σε ολόκληρες γενιές μαθητών. Μετά την μεταπολίτευση και κυρίως κατά τη δεκαετία του 80 η βία στα σχολεία, έπαψε να αποτελεί αποδεκτή συμπεριφορά και η μεγάλη πλειοψηφία των εκπαιδευτικών εξελίχτηκαν σε χαρισματικούς δασκάλους που οι τάξεις τους είχαν απόλυτα δημοκρατικό κλίμα.
Ξεκινάω με την ιστορία, αυτήν που μου είπε ο φίλος μου και μέλος του συλλόγου γονέων στο Βραχάτι όταν ετοιμάζαμε το την ιστορία του σχολείου… Το παλιό κτίριο στο σχολείου του Βραχατίου ήταν από το 1902 ήταν από μπαγκλαντί και μάλιστα ήταν πάνω και σε πασσάλους… λίγο υπερυψωμένο για να μην μπαίνουν μέσα νερά…είχε για πάτωμα ξύλινες παλιές σανίδες.
Όταν έβγαιναν διάλειμμα οι μαθητές και γύρισαν μέσα στην τάξη για την επόμενη ώρα άρχιζαν κάποια παιδιά να παραπονιούνται ….μου κλέψανε τη γόμα κύριε …μου πήραν το μολύβι… δε βρίσκω την ξύστρα μου….Τότε ο δάσκαλος καλούσε στον πίνακα ένα γεματούλη και φτωχό συμμαθητή τους τον Τάσο, συνήθη ύποπτο της τάξης και χωρίς πολλά πολλά τον τιμωρούσε με τη βέργα με χτυπήματα σε πόδια και στα χέρια. Ποτέ δεν παραδέχθηκε ο τάσος την ενοχή του , αλλά δεχόταν πάντα την ίδια τιμωρία… Όταν γκρέμισαν το παλιό κτίριο το 1968 τα μπάζα έμειναν αρκετό καιρό το καλοκαίρι στο προαύλιο όπου οι μαθητές πηδούσαν τα σύρματα τα απογεύματα και έπαιζαν ποδόσφαιρο. Κάποια φορά η μπάλα πήγε κάτω από τα μπάζα και τα παιδιά άρχισαν να σέρνονται για να μπουν κάτω από τις σανίδες και να πιάσουν την μπάλα … και τότε είδαν παντού βουναλάκια από ξύστρες γόμες και μολύβια εκεί που ήσαν φαγωμένες οι σανίδες είχαν πέσει από κάτω με το ποδοβολητό των μαθητών που έμπαιναν από το διάλειμμα… και ενώ μπορούσαν να τεντώσουν το χέρι τους και να πάρουν κάποια από αυτά δεν το έκαναν γιατί θυμήθηκαν όλοι πόσο άδικο ξύλο είχε φάει για αυτά τα πράγματα ο συμμαθητής τους ο Τάσος…
Ο δάσκαλος αυτός που χτυπούσε τον Τάσο, Ήταν ο ίδιος που ήρθε στη γιαγιά μου όταν σταμάτησε στην έκτη τάξη τον πατέρα μου από το σχολείο και τον έστειλε να γίνει μπαρμπεράκι …γιατί ορφανό με τη γιαγιά μου όλη την ημέρα στα χωράφια ήθελε κι αυτός να βοηθήσει με το χαρτζιλίκι που θα του έδιναν και να μάθει μια τέχνη… Ο δάσκαλος λοιπόν πήγε σπίτι και της είπε: τι κάνεις… το παιδί έχει μυαλό και θα σπουδάσει σίγουρα… και έτσι ο πατέρας μου επέστρεψε στο σχολείο… Και αυτή την ιστορία μου την ανέφερε με ευγνωμοσύνη για τον δάσκαλό του, για τον οποίο όλοι οι άλλοι μου έλεγαν για το ξύλο που τους είχε δώσει…
Ακολουθώντας τον πατέρα μου ως μαθητής πήγα σε ένα ημιορεινό σχολείο της Κορινθίας πρώτη και δευτέρα δημοτικού, τις επόμενες τρεις τάξεις στο Βραχάτι και την έκτη δημοτικού στο 17ο δημοτικό σχολείο Καλογρέζας Αλσούπολης.
Από το 1970 έως το 1972 μείναμε δύο χρόνια στο Θροφαρί Κορινθίας, ένα υπέροχο μπαλκόνι του Κορινθιακού, με πανέμορφη φύση και 18 μαθητές σε μονοθέσιο σχολείο. Τα παιδιά έπαιζαν μπάλα συχνά τα απογεύματα στην πλατεία του χωριού.
Έπαιζα και εγώ ποδόσφαιρο συχνά στην πλατεία πού ήταν και το μόνο ίσιο μέρος και το πρωί μετά την προσευχή στο σχολείο, δεχόμουν κι εγώ σωματική τιμωρία όπως όλα τα παιδιά που έπαιζαν σε πλατεία του χωριού, μία ήταν το μνημείο με το στέμμα του Βασιλιά και δεν έπρεπε να το ενοχλούμε με φωνές και ποδόσφαιρο, όπως έλεγαν στο δάσκαλο κάποιοι πατριώτες παππούδες!!!
Ο πατέρας μου, ήταν ο δάσκαλος αυτός που μας τιμωρούσε γιατί παίζουμε μπάλα στην πλατεία και είναι ο ίδιος ο άνθρωπος που εξελίχθηκε τρομερά και στη συνέχεια στη δεκαετία του 80 σε συνεννόηση με το διευθυντή του, κάλεσε την ομάδα που είχαμε φοιτητές για τις διδασκαλίες και τον παρακολουθήσαμε στην τάξη του για δύο ολόκληρες μέρες… Μείναμε με το στόμα ανοιχτό για το παιδαγωγικό κλίμα που είχε…και σε συνέχεια δύο μέρες κάναμε εμείς μάθημα με τη δικιά του παρουσία μέσα στην τάξη … Δεν φαντάζεστε πόσο μεγάλη βοήθεια είχαμε από αυτήν την εμπειρία, πριν μπούμε για τις δικές μας διδασκαλίες στην Ακαδημία. Στη συνέχεια έγινε διευθυντής για 7 χρόνια στο 129 δημοτικό σχολείο Αθηνών ένα από τα 5 πρώτα σχολεία πολλαπλής επιλογής που έγιναν τότε στην Ελλάδα τα πρώτα δηλαδή σχολεία που είχαν καθηγητές ειδικοτήτων και είχε όλο το παιδαγωγικό σύντομα στα πόδια του, βοηθώντας πολλούς συναδέλφους να σπουδάσουν και να αποκτήσουν μεταπτυχιακά και διδακτορικά διπλώματα.
Στην Πέμπτη τάξη στο Βραχάτι είχα ένα νέο και ορεξάτο δάσκαλο από τη Θεσσαλία, ο οποίος έγινε σύντομα και φίλος με τον πατέρα μου. Τον είχα ακούσει να του λέει: είναι τεμπελάκος στρώσε τον.. Και αυτός με το παραμικρό κιχ που έκανα στο διπλανό μου, μου έδινε ένα δύο σκαμπίλια και με πετούσε έξω την τάξη… Ακόμα και σήμερα αν μου κλείσεις τα μάτια μπορώ να ζωγραφίσω το περίγραμμα των βουνών της Κορινθίας από Ακροκόρινθο έως το Φωκά τη Στιμάγκα και τη Ζήρια όπως φαίνονται από τον πάνω όροφο δημοτικού σχολείου Βραχατίου.
Το 1983 φοιτητής στη Pάλλειο βοηθούσα τη σύζυγο την Αριστέα να κάνει μία εργασία για σχολική φοβία… Αποδελτιώναμε εκπαιδευτικά περιοδικά στη βιβλιοθήκη της σχολής και εκεί είδα μία σειρά από εξαιρετικά άρθρα: όχι βία στα σχολεία, όχι στις σωματικές ποινές στην εκπαίδευση, ναι στο ανοικτό δημοκρατικό σχολείο… όλα τα υπόγραφε ένας σχολικός σύμβουλος που είχε το ίδιο όνομα με τον δάσκαλο που είχα στο Βραχάτι, αυτόν που με είχε ταράξει στο ξύλο. Γυρίζοντας σπίτι ρώτησα το πατέρα μου και μου είπε , ότι έχουν ακόμα επικοινωνία και ότι τον είχε κάνει το ΠΑΣΟΚ σύμβουλο στα Άνω Λιόσια…Τον πήραμε το ίδιο βράδυ τηλέφωνο… χάρηκε πολύ που σπούδαζα δάσκαλος και όταν τον ρώτησα… Αφού γράφεις τόσο όμορφα πράγματα τώρα γιατί τότε τρώγαμε ξύλο… μου είπε… Αχ Χαράλαμπε …τότε το ξύλο είχε βγει από τον Παράδεισο!!!